راهنمای دستورات در لینوکس

which

دستور which برای پیدا کردن مسیر کامل (Absolute Path) یک دستور اجرایی در سیستم استفاده می‌شود. این دستور، متغیر محیطی PATH را جستجو می‌کند و اولین مسیری که فایل اجرایی مورد نظر را پیدا کند، نمایش می‌دهد.

ساختار کلی:

which [option] command...

نحوه‌ی کار which

زمانی که شما یک دستور را در ترمینال تایپ می‌کنید، شل به دنبال فایل اجرایی آن در دایرکتوری‌هایی که در متغیر PATH تعریف شده‌اند، می‌گردد. دستور which دقیقاً همین کار را انجام می‌دهد و به شما نشان می‌دهد که فایل اجرایی مورد نظر در کدام مسیر قرار دارد.

مثال‌ها

1. پیدا کردن مسیر دستور ls:

   which ls
   # خروجی: /usr/bin/ls

   کپی

2. پیدا کردن مسیر دستور python:

   which python
   # خروجی: /usr/bin/python

   کپی

3. پیدا کردن مسیر چند دستور به‌صورت همزمان:

   which ls cp mv
   # خروجی:
   # /usr/bin/ls
   # /usr/bin/cp
   # /usr/bin/mv

   کپی

4. نمایش همه‌ی مسیرهای پیدا شده (در صورت وجود چند نسخه):

   which -a python

   کپی

   اگر چند نسخه از پایتون در مسیرهای مختلف PATH نصب شده باشد (مثلاً /usr/bin/python و /usr/local/bin/python)، این گزینه همه‌ی آن‌ها را نمایش می‌دهد.

تفاوت which با دیگر دستورات

دستور which فقط فایل‌های اجرایی را پیدا می‌کند و آliases (نام‌های مستعار) و توکارهای (Built-ins) شل را نادیده می‌گیرد. برای مثال:

which cd
# خروجی: (هیچ خروجی ندارد یا پیام خطا می‌دهد)

چون cd یک دستور توکار (Built-in) است و فایل اجرایی جداگانه‌ای ندارد.

whereis

دستور whereis یک ابزار جامع‌تر از which است که علاوه بر مسیر فایل اجرایی، مسیر فایل‌های سورس (Source) و صفحات man مربوط به یک دستور را نیز نمایش می‌دهد.

ساختار کلی:

whereis [option] command...

مثال‌ها

1. نمایش اطلاعات کامل درباره‌ی دستور ls:

   whereis ls
   # خروجی: ls: /usr/bin/ls /usr/share/man/man1/ls.1.gz

   کپی

2. نمایش اطلاعات کامل درباره‌ی دستور gcc:

   whereis gcc
   # خروجی: gcc: /usr/bin/gcc /usr/lib/gcc /usr/share/man/man1/gcc.1.gz

   کپی

3. جستجوی فقط فایل‌های باینری (با گزینه -b):

   whereis -b ls
   # خروجی: ls: /usr/bin/ls

   کپی

4. جستجوی فقط صفحات man (با گزینه -m):

   whereis -m ls
   # خروجی: ls: /usr/share/man/man1/ls.1.gz

   کپی

5. جستجوی فقط فایل‌های سورس (با گزینه -s):

   whereis -s gcc
   # خروجی: (معمولاً خالی است مگر اینکه سورس کد در سیستم موجود باشد)

   کپی

نکته: whereis برخلاف which، متغیر PATH را جستجو نمی‌کند؛ بلکه یک پایگاه داده‌ی محلی از مسیرهای استاندارد را بررسی می‌کند. بنابراین ممکن است دستوری که در PATH شما وجود دارد را پیدا نکند و بالعکس.

type

دستور type برای تشخیص نوع یک دستور در شل استفاده می‌شود. این دستور به شما می‌گوید که یک دستور خاص چگونه تفسیر می‌شود: آیا یک توکار (Built-in) است، یک نام مستعار (Alias) است، یک تابع (Function) است، یا یک فایل اجرایی خارجی (External) است.

ساختار کلی:

type [option] command...

مثال‌ها

1. تشخیص نوع دستور cd:

   type cd
   # خروجی: cd is a shell builtin

   کپی

2. تشخیص نوع دستور ls

   type ls
   # خروجی: ls is /usr/bin/ls

   کپی

3. تشخیص نوع یک Alias (اگر تعریف شده باشد):

   type ll
   # خروجی: ll is aliased to `ls -alF'

   کپی

4. نمایش مسیر کامل یک دستور خارجی (با گزینه -p):

   type -p ls
   # خروجی: /usr/bin/ls

   کپی

5. نمایش تعریف کامل یک Alias (با گزینه -a):

   type -a ls
   # خروجی:
   # ls is aliased to `ls --color=auto'
   # ls is /usr/bin/ls

   کپی

6. نمایش فقط اطلاعات نوع (بدون توضیح اضافی) (با گزینه -t):

   type -t cd
   # خروجی: builtin
   type -t ls
   # خروجی: file

   کپی

انواع خروجی‌های type

command -v

دستور command خود یک دستور توکار (Built-in) در شل است که برای اجرای دستورات با حذف تأثیر Aliases و توابع استفاده می‌شود. گزینه‌ی -v آن، رفتار مشابه type -p یا which دارد و مسیر یک دستور را نمایش می‌دهد، اما با این تفاوت که برای همه‌ی انواع دستورات (از جمله توکارها) کار می‌کند.

ساختار کلی:

command -v command

مثال‌ها

1. نمایش مسیر دستور ls (نادیده گرفتن Aliases):

   command -v ls
   # خروجی: /usr/bin/ls

   کپی

   حتی اگر یک Alias برای ls تعریف شده باشد، command -v مسیر واقعی را نشان می‌دهد.

2. نمایش اطلاعات دستور توکار cd:

   command -v cd
   # خروجی: cd

   کپی

   برای توکارها، نام خودشان را برمی‌گرداند.

3. استفاده در اسکریپت‌نویسی برای بررسی وجود یک دستور:

   if command -v python3 &>/dev/null; then
       echo "Python 3 is installed"
   else
       echo "Python 3 is not installed"
   fi

   کپی

   این تکنیک بسیار رایج در اسکریپت‌نویسی است.

خلاصه و مقایسه‌ی ابزارها

راهنمای انتخاب

• برای مستندات کامل یک دستور → از man استفاده کنید.

• برای مستندات پیشرفته‌تر ابزارهای GNU → از info استفاده کنید.

• برای راهنمای سریع دستورات توکار → از help استفاده کنید.

• برای پیدا کردن مسیر اجرایی یک دستور → از which استفاده کنید.

• برای پیدا کردن مسیر اجرایی، سورس و man → از whereis استفاده کنید.

• برای تشخیص ماهیت یک دستور → از type استفاده کنید.

• برای اسکریپت‌نویسی (بررسی وجود دستور) → از command -v استفاده کنید.

نکته‌ی تکمیلی: تابع type -a در مقابل which -a

• type -a تمام تعاریف یک دستور را به ترتیب اولویت نشان می‌دهد (Alias → Function → Built-in → File).

• which -a تمام مسیرهای فایل‌های اجرایی را در PATH نشان می‌دهد (Aliases و توکارها را نادیده می‌گیرد)

type -a ls
# خروجی:
# ls is aliased to `ls --color=auto'
# ls is /usr/bin/ls
# ls is /bin/ls (اگر لینک سمبلیک وجود داشته باشد)

which -a ls
# خروجی:
# /usr/bin/ls
# /bin/ls (اگر در مسیرهای دیگر نیز موجود باشد)