بش - Bash چیست

# بررسی اینکه /bin/sh به چه برنامه‌ای اشاره می‌کند
ls -l /bin/sh
# خروجی در اوبونتو: /bin/sh -> dash
# خروجی در فدورا:  /bin/sh -> bash

# مشاهده نسخه Bash
bash
echo $BASH_VERSION
# خروجی نمونه: 5.1.16(1)-release

# اجرای Bash در حالت POSIX (شبیه‌سازی sh)
bash --posix

ترتیب اجرای فایل‌ها در Login Shell:
  /etc/profile  →  ~/.bash_profile  →  ~/.bashrc (معمولاً از داخل bash_profile فراخوانی می‌شود)

ترتیب اجرا در Non-Login Interactive Shell (باز کردن ترمینال معمولی):
  ~/.bashrc

ترتیب اجرا در Non-Interactive Shell (اجرای اسکریپت‌ها):
  فایل موجود در متغیر BASH_ENV را می‌خواند (در صورت تعریف)

# ~/.bash_profile

# بارگذاری تنظیمات عمومی سیستم
if [ -f /etc/profile ]; then
    . /etc/profile
fi

# بارگذاری bashrc برای ترمینال‌های تعاملی
if [ -f ~/.bashrc ]; then
    . ~/.bashrc
fi

# متغیرهای محیطی شخصی
export EDITOR=nvim
export PATH="$HOME/bin:$PATH"

# بررسی تعاملی بودن شل فعلی (وجود حرف 'i' یعنی تعاملی است)
echo $-
# خروجی نمونه: himBHs

# بررسی Login بودن شل
shopt login_shell

# تولید دنباله اعداد
echo {1..10}
# خروجی: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

# دنباله اعداد با گام مشخص
echo {0..20..5}
# خروجی: 0 5 10 15 20

# ایجاد ساختار دایرکتوری پیچیده با یک دستور
mkdir -p project/{src,test,doc}/{main,util}

# ایجاد چند فایل هم‌زمان
touch report_{jan,feb,mar}_2026.txt

# پشتیبان‌گیری سریع از یک فایل
cp config.conf config.conf.{bak,$(date +%Y%m%d)}
# کپی به: config.conf.bak20260725

# تعریف یک Alias
alias ll='ls -alF'

# افزایش امنیت دستورات خطرناک (پرسش قبل از اجرا)
alias rm='rm -i'
alias cp='cp -i'
alias mv='mv -i'

# مشاهده همه Aliasهای تعریف‌شده
alias

# حذف یک Alias
unalias ll

!!          # اجرای مجدد آخرین دستور
!$          # استفاده از آخرین آرگومان دستور قبل
!*          # استفاده از تمام آرگومان‌های دستور قبل
!string     # اجرای آخرین دستوری که با string شروع شده
Ctrl+R      # جستجوی تعاملی در تاریخچه دستورات

# مثال کاربردی:
mkdir /very/long/path/that/is/hard/to/type
cd !$       # به این مسیر تغییر می‌دهد: cd /very/long/path/that/is/hard/to/type

# مقایسه رشته با الگوی Wildcard
string="hello world"
if [[ $string == hello* ]]; then
    echo "با hello شروع می‌شود"
fi

# بررسی با عبارت باقاعده (Regex)
email="user@example.com"
if [[ $email =~ ^[a-zA-Z0-9._%+-]+@[a-zA-Z0-9.-]+\.[a-zA-Z]{2,}$ ]]; then
    echo "فرمت ایمیل معتبر است"
fi

# ترکیبات منطقی درون شرط
if [[ -f /etc/passwd && -r /etc/passwd ]]; then
    echo "فایل وجود دارد و قابل خواندن است"
fi

# ~/.bashrc — نمونه تنظیمات بهینه‌شده

# خروج در صورت غیرتعاملی بودن
[[ $- != *i* ]] && return

# ─── تنظیمات تاریخچه ───
HISTCONTROL=ignoreboth         # عدم ذخیره دستورات تکراری یا دستوراتی که با Space شروع می‌شوند
HISTIGNORE="ls:ll:cd:pwd:exit:clear:history"
shopt -s histappend            # الحاق به تاریخچه به‌جای بازنویسی
HISTSIZE=5000
HISTFILESIZE=10000

# ─── Aliasها ───
alias ls='ls --color=auto'
alias ll='ls -alF'
alias grep='grep --color=auto'
alias ..='cd ..'
alias df='df -h'
alias free='free -h'

# ─── پرامپت همراه با شاخه Git ───
parse_git_branch() {
    git branch 2>/dev/null | sed -n 's/^\* //p'
}
PS1='\[\033[01;32m\]\u@\h\[\033[00m\]:\[\033[01;34m\]\w\[\033[00m\]\[\033[33m\]$(parse_git_branch)\[\033[00m\]\$ '

# ─── توابع کاربردی ───
# استخراج سریع انواع فایل‌های آرشیو
extract() {
    if [ -f "$1" ]; then
        case "$1" in
            *.tar.bz2) tar xjf "$1"   ;;
            *.tar.gz)  tar xzf "$1"   ;;
            *.tar.xz)  tar xJf "$1"   ;;
            *.zip)     unzip "$1"     ;;
            *)         echo "فرمت ناشناخته: $1" ;;
        esac
    fi
}

# ساخت دایرکتوری و ورود هم‌زمان به آن
mkcd() { mkdir -p "$1" && cd "$1"; }

# اجرای اسکریپت در حالت دیباگ (نمایش هر دستور قبل از اجرا)
bash -x script.sh

# دیباگ بخش خاصی از اسکریپت درون کد:
#!/bin/bash
set -x          # شروع حالت دیباگ
# ... دستورات مورد نظر ...
set +x          # پایان حالت دیباگ

# هدر پیشنهادشده برای اسکریپت‌های حساس (Strict Mode):
#!/bin/bash -euxo pipefail
# -e: خروج در صورت بروز هرگونه خطا
# -u: خطا در صورت استفاده از متغیرهای تعریف‌نشده
# -x: چاپ دستورات هنگام اجرا
# -o pipefail: شکست پایپ‌لاین در صورت خطا در هر بخش

# ❌ روش نادرست (در صورت وجود فاصله در نام فایل‌ها شکست می‌خورد)
for file in $(ls *.txt); do
    cat "$file"
done

# ✅ روش درست (پشتیبانی از فاصله و کاراکترهای خاص)
find . -name "*.txt" -print0 | while IFS= read -r -d '' file; do
    echo "در حال پردازش: $file"
    cat "$file"
done

# ✅ روش جایگزین با استفاده از Globbing
shopt -s nullglob
for file in *.txt; do
    [ -f "$file" ] || continue
    echo "در حال پردازش: $file"
done

name="*"
echo "$name"     # خروجی: *
echo $name       # خروجی: لیست تمام فایل‌های دایرکتوری فعلی!

grep "error" /var/log/syslog
if [ $? -eq 0 ]; then
    echo "خطا پیدا شد"
fi

sudo apt install shellcheck    # نصب در دبیان/اوبونتو
shellcheck myscript.sh         # بررسی اسکریپت