OpenAI از GPT-5.6 پرده برداشت، ولی فعلاً همه نمی‌توانند استفاده کنند
حدود ۴ دقیقه مطالعه
تا همین چند روز پیش، GPT-5.5 تازه‌ترین مدل OpenAI بود. حالا نسل بعدی رسیده، اما این‌بار ماجرا فقط سر یک عدد جدید نیست؛ یک تغییر نام‌گذاری و یک محدودیت دسترسی غیرمعمول هم همراهش آمده که شاید جالب‌تر از خود مدل باشد.
OpenAI روز جمعه (۲۶ ژوئن ۲۰۲۶) پیش‌نمایش خانواده‌ی GPT-5.6 را منتشر کرد: سه مدل با نام‌های Sol، Terra و Luna. این اولین‌باری است که OpenAI به‌جای فقط افزایش عدد نسخه، یک نام‌گذاری ماندگار هم برایش گذاشته. طبق توضیح خودشان، از این به بعد عدد نشان‌دهنده‌ی نسل مدل است، و Sol/Terra/Luna رده‌های قابلیت هستند که می‌توانند هرکدام با سرعت خودشان پیش بروند. Sol پرچم‌دار و قوی‌ترین عضو خانواده است، Terra برای کارهای روزمره با تعادل بین قیمت و توان طراحی شده (و طبق ادعای OpenAI عملکردی نزدیک به GPT-5.5 دارد ولی دو برابر ارزان‌تر است)، و Luna ارزان‌ترین و سریع‌ترین گزینه است.
از نظر قابلیت، جایی که بیشترین پیشرفت دیده می‌شود کدنویسی، زیست‌شناسی محاسباتی، و امنیت سایبری است. روی Terminal-Bench 2.1 که گردش‌کارهای پیچیده‌ی خط‌فرمان را می‌سنجد، Sol رکورد جدیدی ثبت کرده. در حوزه‌ی ژنومیک هم روی بنچمارک GeneBench v1 نتیجه‌ی بهتری نسبت به GPT-5.5 گرفته، آن‌هم با مصرف توکن کمتر. یک حالت استدلال جدید به اسم max هم اضافه شده که زمان فکر کردن مدل را به حداکثر می‌رساند، و یک حالت ultra که کار را بین چند ساب‌ایجنت تقسیم می‌کند تا کارهای پیچیده سریع‌تر پیش بروند.
اما نکته‌ای که این مدل را از همه‌ی نسخه‌های قبلی متفاوت می‌کند، توانایی‌اش در امنیت سایبری است؛ و دقیقاً همین چیزی است که باعث محدودیت دسترسی شده.
چرا فقط ۲۰ شرکت می‌توانند استفاده کنند
OpenAI می‌گوید Sol قوی‌ترین مدلشان تا الان در کارهای امنیتی طولانی‌مدت مثل پیدا کردن آسیب‌پذیری و exploitنویسی است؛ روی بنچمارک ExploitBench، با حدود یک‌سوم توکن خروجی، عملکردی نزدیک به مدل Mythos Preview آنتروپیک دارد. این سطح از توانایی، در عمل یعنی مدل می‌تواند هم به تیم‌های امنیتی برای پیدا کردن و رفع باگ کمک کند، و هم در دست اشتباه، ابزار حمله باشد.
طبق گزارش Axios، دولت آمریکا از OpenAI خواسته که عرضه‌ی این مدل را محدود کند، دقیقاً همان‌طور که پیش‌تر برای مدل‌های Fable 5 و Mythos 5 آنتروپیک هم اتفاق افتاده بود. در نتیجه، فعلاً فقط حدود ۲۰ شرکت که مشارکتشان مورد تایید دولت بوده، به‌صورت پیش‌نمایش محدود به این مدل دسترسی دارند. خود OpenAI هم در پست رسمی‌اش صریح گفته که این رویکرد را راه‌حل بلندمدت نمی‌داند و آن را موقتی می‌خواند، اما معتقد است این مسیر سریع‌ترین راه برای رسیدن به انتشار عمومی در هفته‌های آینده است.
نکته‌ی فنی‌تر این‌جاست: OpenAI می‌گوید Sol از آستانه‌ی «بحرانی سایبری» تعریف‌شده در Preparedness Framework خودشان رد نشده. در آزمایش‌هایی روی Chromium و Firefox، مدل توانسته باگ و قطعات پایه‌ی یک exploit را پیدا کند، اما نتوانسته به‌طور خودکار یک زنجیره‌ی کامل و قابل‌اجرا بسازد. با این حال، خودشان هم تاکید کرده‌اند که هیچ بنچمارکی نمی‌تواند همه‌ی روش‌های استفاده‌ی واقعی را پیش‌بینی کند؛ برای همین کنار قابلیت بالاتر، سیستم ایمنی چندلایه هم گذاشته‌اند: محدودیت‌های آموزش‌دیده در خود مدل، کلاسیفایرهای بررسی لحظه‌ای خروجی، و بازبینی در سطح حساب کاربری برای رفتارهای مشکوک تکرارشونده.
قیمت و زمان‌بندی
برخلاف رفتار همیشگی OpenAI که مدل جدید را معمولاً مستقیم برای همه باز می‌کند، این‌بار فقط از طریق API و Codex، و فقط برای همان گروه محدود تایید‌شده در دسترس است. خودشان گفته‌اند قصد دارند به‌زودی آن را برای کاربران ChatGPT، Codex و API به‌طور عمومی منتشر کنند.
قیمت‌گذاری هم بر اساس هر یک‌میلیون توکن مشخص شده: Sol پنج دلار ورودی و سی دلار خروجی، Terra دو و نیم دلار ورودی و پانزده دلار خروجی، و Luna یک دلار ورودی و شش دلار خروجی. یک تغییر کوچک ولی کاربردی هم در کشینگ پرامپت آمده: حالا می‌توان نقطه‌ی cache مشخص کرد و حداقل عمر کش به سی دقیقه رسیده، با این تفاوت که نوشتن در کش این‌بار ۱.۲۵ برابر نرخ معمولی ورودی هزینه دارد.
اگر شایعات و گزارش‌های قبل از انتشار رسمی را هم در نظر بگیری (که در روزهای منتهی به این پیش‌نمایش زیاد بودند)، رقابت اصلی روی همین نکته است: آنتروپیک به‌خاطر همان نوع محدودیت دولتی، فعلاً مدل Mythos-tier خودش را در دسترس عموم ندارد، و OpenAI به‌وضوح می‌خواهد از این فاصله استفاده کند. اینکه این محدودیت چقدر طول می‌کشد و چه زمانی Sol، Terra و Luna واقعاً به دست همه می‌رسند، چیزی است که باید منتظرش ماند.
