Fable 5 برگشت، Sonnet 5 اومد - و ما باید با یه پرامپت و نصفی کنار بیایم

۹ ژوئن، آنتروپیک Fable 5 رو با سروصدا لانچ کرد. سه روز بعد، همه‌ی دسترسی‌ها قطع شد. اگه اون روزها پای Claude بودی و یهو دیدی مدل پیش‌فرضت دوباره همون Sonnet قدیمیه، تخیلات نبود — دولت آمریکا دخالت کرده بود.

۱۲ ژوئن، وزارت بازرگانی آمریکا یک دستورالعمل کنترل صادرات اعمال کرد که به‌خاطرش آنتروپیک مجبور شد دسترسی به Fable 5 و Mythos 5 رو برای همه قطع کند. دلیل رسمی این بود که شرکت نمی‌توانست در لحظه تشخیص دهد کاربر اهل کجاست، پس به‌جای محدودیت جغرافیایی، کل سرویس رو خواباند. بعداً مشخص شد محققی در آمازون روشی برای دور زدن safeguardهای Fable 5 پیدا کرده که مدل رو به پیدا کردن آسیب‌پذیری و نوشتن کد اکسپلویت وادار می‌کرده. آنتروپیک بلافاصله یه کلاسیفایر جدید آماده کرد تا این حفره رو ببندد، و بعد از ۱۸ روز توقف، ۳۰ ژوئن وزارت بازرگانی آمریکا محدودیت رو برداشت.

از اول جولای، Fable 5 برگشته — این‌بار با دسترسی جهانی و safeguardهای تقویت‌شده.

این ۱۸ روز برای کاربران معمولی یعنی چی بود

بذار صادق باشیم: اگه از نسخه‌ی رایگان یا Pro استفاده می‌کردی، احتمالاً اصلاً Fable 5 رو لمس نکردی. مدل از همان ابتدا فقط تا ۲۲ ژوئن روی پلن‌های Pro، Max و Team رایگان بود، و بعدش به کردیت نیاز داشت. یعنی پنجره‌ی دسترسی رایگان برای اکثر کاربران از اول هم کوتاه بود.

و همین‌جا بود که Sonnet 5 وارد شد — نه به‌عنوان جایگزین Fable، بلکه به‌عنوان چیزی که قرار بود برای بیشتر کاربران مدل روزمره باشد. آنتروپیک Sonnet 5 رو همزمان با اعلام بازگشت Fable معرفی کرد، و از همان روز اول به‌عنوان مدل پیش‌فرض برای پلن‌های Free و Pro تعریف شد.

ولی اگه روی نسخه‌ی رایگان یا حتی High توی پلن پولی امتحانش کردی، احتمالاً همون چیزی رو دیدی که من دیدم: با یه پرامپت و نصفه جواب برنمی‌گردوند. نه یه مکالمه‌ی طولانی، نه یه کار سنگین — یه سوال معمولی. محدودیت نرخ Sonnet 5 فعلاً خیلی سریع‌تر از نسخه‌های قبلی فعال می‌شود، مخصوصاً توی ساعت‌های شلوغ. آنتروپیک گفته که rate limitها رو برای پلن‌های مختلف افزایش داده، ولی در تستی که من انجام دادم در مدل رایگان جدید واقعا اینطور بنظر نیومد.

Sonnet 5 واقعاً چقدر فرق دارد

ادعای اصلی آنتروپیک این است که Sonnet 5 به عملکرد Opus 4.8 نزدیک است، ولی با قیمت خیلی پایین‌تر. در API، نرخ تعارفی تا پایان اوت ۲۰۲۶ برای هر یک‌میلیون توکن ورودی دو دلار و خروجی ده دلار است، بعدش به سه و پانزده دلار می‌رسد. Opus 4.8 روی همین مقیاس پنج و بیست‌وپنج دلار است. از نظر اعداد، Sonnet 5 روی بنچمارک‌های BrowseComp و OSWorld-Verified خیلی به Opus 4.8 نزدیک‌تر از Sonnet 4.6 است.

تفاوت اصلی در agentic قابلیت‌هاست: برنامه‌ریزی چندمرحله‌ای، کنترل مرورگر و ترمینال، و چک‌کردن خودکار خروجی بدون این‌که لازم باشد توی پرامپت بگویی «جوابت رو بررسی کن». اینا قابلیت‌هایی بودند که قبلاً بیشتر مختص مدل‌های Opus بود. از نظر امنیت سایبری هم آنتروپیک می‌گوید Sonnet 5 هیچ‌وقت روی داده‌های تخصصی امنیتی آموزش ندیده، و در تست‌هایی که با موزیلا انجام شده، روی آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده‌ی فایرفاکس هیچ اکسپلویت کاملی تولید نکرده. به همین خاطر هم دولت آمریکا سراغش نیامده.

Fable 5 الان چه وضعیتی دارد

Fable 5 برگشته، ولی نه به همان شکلی که اول لانچ شده بود. دسترسی رایگان روی پلن‌های Pro و Max تموم شده — حالا به کردیت نیاز دارد. Anthropic گفته هدفش این است که در آینده Fable رو دوباره به‌عنوان بخشی از پلن‌های اشتراکی برگرداند، ولی زمان مشخصی نداده.

Mythos 5 هنوز محدود است. آنتروپیک دسترسی رو برای یه سری سازمان‌های آمریکایی تاییدشده برقرار کرده و داره فهرست Project Glasswing رو گسترش می‌دهد، ولی برای عموم در دسترس نیست و ظاهراً تا مدتی هم نخواهد بود.

یه چیز جالب توی این ماجرا این بود که آنتروپیک، آمازون، مایکروسافت و گوگل با هم یه چارچوب مشترک برای رتبه‌بندی شدت jailbreakها پیشنهاد دادند. این نشان می‌دهد که وقتی مدل‌ها به این سطح از توانایی می‌رسند، بحث‌های امنیتی دیگر فقط داخلی نیست — صنعت داره سعی می‌کند یه زبان مشترک برای این مکالمات پیدا کند.

یه نکته‌ی مهم که باید بدانی: Fable 5 فعلاً فقط از طریق API در دسترس است. اگه انتظار داری توی claude.ai یا Claude Code بروی و از منوی مدل‌ها انتخابش کنی، ناامید می‌شوی. آنتروپیک گفته که قصد دارد Fable رو دوباره به پلن‌های اشتراکی برگرداند، ولی نه الان و نه با زمانبندی مشخص.

یه نظر شخصی که شاید ارزش داشته باشه بشنوی

وسط همه‌ی این سروصداها، یه چیزی هست که کمتر کسی می‌گوید: Sonnet 4.6 هنوز خیلی خوبه. اگه کارت کد نوشتن، توضیح مفاهیم، خلاصه‌سازی، یا همین کارهای روزمره‌ی برنامه‌نویسیه، Sonnet 4.6 تقریباً همه‌شان رو راه می‌اندازد — و مهم‌تر از اون، رایگانه یا خیلی ارزون‌تر.

Sonnet 5 و Fable 5 قابلیت‌های واقعی دارند، مخصوصاً توی کارهای agentic طولانی‌مدت که مدل باید خودش چندین مرحله رو مدیریت کند. ولی برای اکثر کارهای روزانه‌ای که یه توسعه‌دهنده‌ی معمولی باهاشون طرفه، این فاصله‌ای که بین نسخه‌ها هست توی عمل خیلی کمتر از اعداد بنچمارک‌هاست. قبل از اینکه بروی کردیت بخری یا پلن رو ارتقا بدی، ارزش داره یه هفته با همان Sonnet 4.6 کار کنی و ببینی کجا واقعاً به دیوار می‌خوری — اگه اصلاً بخوری.