اوپن‌ای‌آی از GPT-6 Sol و Luna رونمایی کرد؛ نکته‌ی مهم اینه که هنوز خبری از Terra نیست

اوپن‌ای‌آی سه‌شنبه (۲۲ سپتامبر)، فقط چند هفته بعد از انتشار GPT-6 Astra، دو تا عضو جدید به خانواده‌ی GPT-6 اضافه کرد: GPT-6 Sol و GPT-6 Luna. یه نکته‌ی مهم که خیلی راحت میشه گمش کرد اینه که برخلاف نسل GPT-5.6 (که سه سطح Sol، Terra و Luna داشت)، فعلاً هیچ GPT-6 Terra ای منتشر نشده — یعنی اگه دنبال جایگزین GPT-5.6 Terra می‌گردی، فعلاً باید صبر کنی.

قیمت، نصف شده

بزرگ‌ترین خبر این انتشار، کاهش قیمته. GPT-6 Sol حالا با نرخ ۲ دلار ورودی و ۱۰ دلار خروجی به ازای هر میلیون توکن عرضه شده (در برابر ۴ و ۲۰ دلار نسخه‌ی GPT-5.6 Sol)، و GPT-6 Luna هم به ۰.۱ و ۰.۵ دلار رسیده (در برابر ۰.۲ و ۱.۲ دلار قبلی). طبق اعلام اوپن‌ای‌آی، این کاهش قیمت مستقیماً حاصل بهبود caching و inference بوده، و برخلاف قیمت‌گذاری تبلیغاتی و موقتی GPT-5.6، این‌بار قیمت جدید همون قیمت پیش‌فرض و دائمیه.

عملکرد بهتر، ولی نه یه جهش بزرگ

از نظر توانایی خام، این دو مدل پیشرفت واقعی دارن ولی جهش چشمگیری مثل Astra نیستن. روی بنچمارک مهندسی نرم‌افزار DeepSWE v1.1، GPT-6 Sol توی effort سطح max به ۶۸.۸ درصد رسیده، فقط ۱.۱ درصد کمتر از Claude Fable 5 (که ۶۹.۹ درصد گرفته بود)، اونم با حدود ۸۰ درصد هزینه‌ی کمتر به ازای هر تسک. روی AutomationBench هم Sol با effort سطح xhigh عدد ۳۳.۲ درصد گرفته، در برابر ۲۶.۹ درصد Claude Opus 5، با هزینه‌ای معادل فقط ۹ درصد Opus 5. روی OSWorld 2.0 (بنچمارک کارهای طولانی‌مدت استفاده از کامپیوتر) هم Sol تقریباً هم‌سطح Claude Opus 5 عمل کرده (۶۰.۵ در برابر ۶۰.۳ درصد)، با حدود ۸۰ درصد هزینه‌ی کمتر.

Luna هم داستان مشابهی داره: توی effort سطح max، به سطح عملکرد GPT-5.6 Sol در effort متوسط می‌رسه، اونم با یک‌دهم هزینه. اوپن‌ای‌آی همچنین ادعا کرده روی ارزیابی داخلی factuality (که بر پایه‌ی مکالمات واقعی کاربرهایی هست که اشتباه مدل رو گزارش کرده بودن)، GPT-6 Sol تقریباً نصف نسخه‌ی قبلی خطا داره و به سطح قابلیت‌اطمینان Astra رسیده، اونم با هزینه‌ی خیلی کمتر.

سبک ارتباطی Astra، حالا روی مدل‌های ارزون‌تر هم

یکی از تغییرات کمتر فنی ولی محسوس، انتقال سبک ارتباطی GPT-6 Astra به Sol و Luna هست: طبق اوپن‌ای‌آی، این یعنی وضوح بیشتر، اصطلاحات تخصصی کمتر، جمله‌بندی‌های عجیب کمتر، جزئیات کم‌ارزش کمتر، و پاسخ‌های کمی کوتاه‌تر بدون از دست دادن محتوا — چیزی که قراره توی مکالمات فنی و کدنویسی بیشتر حس بشه.

در دسترس کجاست؟

هر دو مدل از همین حالا برای کاربرهای Plus، Pro، Business، Enterprise و Edu توی ChatGPT Work و Codex در دسترس هستن، و از طریق API هم قابل استفاده‌ان. کاربرهای رایگان و Go هم به GPT-6 Luna از طریق اپ دسکتاپ ChatGPT دسترسی پیدا می‌کنن. یه محدودیت مهم اینجاست: توی ChatGPT معمولی (چت استاندارد)، این دو مدل هنوز در دسترس نیستن — فقط از طریق Work و Codex قابل انتخابن. سازمان‌های Enterprise هم باید این مدل‌ها رو دستی فعال کنن. اوپن‌ای‌آی فعلاً GPT-5.6 Sol، Terra و Luna رو هم در کنار نسخه‌ی جدید نگه داشته، ولی GPT-5.5 قدیمی‌تر قراره ۱۴ اکتبر از ChatGPT، ChatGPT Work و Codex بازنشسته بشه.

رقابت داغ با آنتروپیک

زمان‌بندی این انتشار هم جای توجه داره: طبق گزارش TechCrunch، آنتروپیک فقط ۹۰ دقیقه قبل از این خبر، Claude Opus 5.5 رو منتشر کرده بود — یه مدلی که روی چند تا بنچمارک کلیدی از جمله Terminal-Bench 4.0 و FrontierCode ادعا کرده از GPT-6 Astra جلو زده. اوپن‌ای‌آی هم توی اعلامیه‌ی خودش مستقیم Sol و Luna رو با Fable و Opus آنتروپیک مقایسه کرده. نکته‌ی جالب اینه که با وجود این‌همه ادعای متقابل، هنوز کسی این مدل‌ها رو مستقیم و مستقل در برابر هم روی یه مجموعه بنچمارک یکسان تست نکرده — یعنی فعلاً باید به همون اعداد داخلی هرکدوم از شرکت‌ها بسنده کنیم.