لینوکس چیست و چرا اهمیت دارد
زمان مطالعه: حدود ۵ دقیقه
اگر کامپیوتر را به یک خانه تشبیه کنیم، سیستمعامل مثل نقشه و اسکلت آن خانه است که مشخص میکند همه چیز چطور کار کند.
لینوکس یکی از این سیستمعاملهاست که مثل یک دوست قابل اعتماد، قدرتمند و انعطافپذیر عمل میکند.
اما لینوکس دقیقاً چیست، از کجا آمده و به چه دردی میخورد؟ در این مقاله به زبان ساده به این سؤالات پاسخ میدهیم.
لینوکس چیست؟
لینوکس یک سیستمعامل است، یعنی نرمافزاری که کامپیوتر شما را مدیریت میکند. مثل ویندوز یا مک، لینوکس هم به سختافزار کامپیوتر (مثل پردازنده، رم و هارد) میگوید که چطور کار کنند و به شما امکان میدهد با کامپیوترتان کار کنید، مثلاً فایل باز کنید، برنامه اجرا کنید یا به اینترنت وصل شوید.
اما چیزی که لینوکس را خاص میکند، این است که متنباز (Open Source) است. یعنی کدهایش برای همه در دسترس است و هرکسی میتواند آن را تغییر دهد، بهبود بدهد یا حتی نسخه خودش را بسازد. مثل این است که دستور پخت یک غذا را داشته باشید و بتوانید آن را به سلیقه خودتان تغییر دهید!
از کجا آمده؟
داستان لینوکس از سال ۱۹۹۱ شروع شد. یک دانشجوی فنلاندی به نام لینوس توروالدز تصمیم گرفت یک سیستمعامل رایگان و قابل تغییر بسازد. او هسته اولیه لینوکس (که به آن کرنل میگویند) را نوشت. این هسته مثل قلب سیستمعامل است که با سختافزار ارتباط برقرار میکند.
لینوکس از یک پروژه دیگر به نام یونیکس الهام گرفته بود. یونیکس یک سیستمعامل قدرتمند بود که در دهه ۱۹۷۰ برای کامپیوترهای بزرگ ساخته شده بود، اما گران و محدود بود. لینوکس آمد تا شبیه یونیکس باشد، اما رایگان و برای همه در دسترس.
با کمک برنامهنویسهای داوطلب از سراسر دنیا، لینوکس کمکم بهتر شد و به چیزی تبدیل شد که امروز میبینیم. شرکتها و افراد زیادی نسخههای مختلف لینوکس را ساختند که به آنها توزیع (Distribution) میگویند، مثل اوبونتو، فدورا یا دبیان.
به چه دردی میخورد؟
لینوکس مثل یک ابزار همهکاره است که در جاهای مختلف استفاده میشود. بیایید چند کاربرد اصلیاش را ببینیم:
-
رایانههای شخصی: اگر دوست دارید سیستمی سبک، امن و رایگان داشته باشید، میتوانید لینوکس را روی لپتاپ یا کامپیوترتان نصب کنید. مثلاً اوبونتو برای کاربران معمولی خیلی ساده و کاربرپسند است.
-
سرورها: بیشتر وبسایتهایی که هر روز استفاده میکنید (مثل گوگل یا فیسبوک) روی سرورهای لینوکسی کار میکنند. لینوکس به خاطر امنیت و پایداریاش برای سرورها عالی است.
-
گوشیهای هوشمند: سیستمعامل اندروید که روی گوشیهای موبایل است، در واقع بر پایه لینوکس ساخته شده! پس هر روز بدون اینکه بدانید با لینوکس کار میکنید.
-
دستگاههای دیگر: از تلویزیونهای هوشمند گرفته تا روترهای اینترنت و حتی ماشینهای پیشرفته، لینوکس همهجا هست چون انعطافپذیر و قابل اعتماد است.
-
یادگیری و برنامهنویسی: اگر میخواهید برنامهنویسی یاد بگیرید یا سیستمهای کامپیوتری را بهتر بفهمید، لینوکس به شما کنترل زیادی روی سیستم میدهد و ابزارهای زیادی برای برنامهنویسان دارد.
چرا لینوکس مهم است؟
لینوکس چند ویژگی فوقالعاده دارد که آن را از بقیه سیستمعاملها متمایز میکند:
- رایگان است: لازم نیست برای استفاده از لینوکس پول بدهید.
- امن است: چون کدهایش باز است، افراد زیادی آن را بررسی میکنند و مشکلات امنیتی سریع برطرف میشوند.
- انعطافپذیر است: میتوانید لینوکس را برای هر کاری تنظیم کنید، از یک کامپیوتر ساده تا یک سرور بزرگ.
- جامعه بزرگ: میلیونها نفر در دنیا از لینوکس استفاده میکنند و همیشه میتوانید از کمک آنها استفاده کنید.
تاریخچه کوتاه لینوکس
- ۱۹۹۱: لینوس توروالدز هسته لینوکس را منتشر کرد.
- ۱۹۹۰: برنامهنویسان داوطلب از سراسر دنیا به پروژه لینوکس پیوستند و آن را گسترش دادند.
- ۲۰۰۰: لینوکس به سرورها، شرکتها و حتی کامپیوترهای خانگی راه پیدا کرد.
- امروز: لینوکس در همهچیز از ابررایانهها تا گوشیهای هوشمند استفاده میشود و یکی از مهمترین فناوریهای دنیاست.
جمعبندی
لینوکس مثل یک جعبهابزار است که به همه اجازه میدهد از کامپیوترشان به بهترین شکل استفاده کنند. از آنجایی که رایگان، امن و انعطافپذیر است، در همهجا از گوشیهایمان تا سرورهای اینترنت کاربرد دارد. اگر کنجکاوید که دنیای کامپیوتر را عمیقتر بشناسید، لینوکس مثل یک در باز به این دنیاست. کافی است یکی از نسخههای سادهاش مثل اوبونتو را امتحان کنید و خودتان ببینید چقدر قدرتمند است!