ابزارهای خط فرمان لینوکس اطلاعات جامعی درباره‌ی سخت‌افزار، هسته، شبکه و وضعیت سیستم در اختیار شما قرار می‌دهند. این بخش به بررسی شش دستور کلیدی برای دریافت اطلاعات پایه‌ای سیستم می‌پردازد.
uname (Unix Name)
دستور uname اطلاعات مربوط به سیستم‌عامل و هسته (Kernel) را نمایش می‌دهد. این دستور یکی از اولین ابزارهایی است که برای شناسایی محیط سیستم از آن استفاده می‌شود.
ساختار کلی:
uname [option]
گزینه‌های اصلی
| گزینه | توضیح | مثال خروجی |
|---|---|---|
-a | نمایش همه اطلاعات (All). | Linux hostname 6.8.0-35-generic #35-Ubuntu SMP ... x86_64 GNU/Linux |
-s | نمایش نام هسته (Kernel Name). | Linux |
-n | نمایش نام شبکه‌ای دستگاه (Network Node Hostname). | my-server |
-r | نمایش نسخه‌ی هسته (Kernel Release). | 6.8.0-35-generic |
-v | نمایش تاریخ و اطلاعات ساخت هسته (Kernel Version). | #35-Ubuntu SMP ... |
-m | نمایش معماری سخت‌افزار (Machine Hardware). | x86_64 |
-p | نمایش نوع پردازنده (Processor). | x86_64 |
-i | نمایش نام پلتفرم سخت‌افزاری (Hardware Platform). | x86_64 |
-o | نمایش نام سیستم‌عامل (Operating System). | GNU/Linux |
مثال‌های عملی
-
نمایش همه‌ی اطلاعات سیستم:
uname -a
خروجی:
Linux my-server 6.8.0-35-generic #35-Ubuntu SMP Mon Apr 22 09:39:18 UTC 2024 x86_64 x86_64 x86_64 GNU/Linux
-
دریافت فقط نسخه‌ی هسته (برای استفاده در اسکریپت‌ها):
uname -r
خروجی:
6.8.0-35-generic -
دریافت معماری سیستم (برای نصب بسته‌های مناسب):
uname -m
خروجی:
x86_64یاaarch64(برای ARM) -
دریافت نام سیستم‌عامل:
uname -o
خروجی:
GNU/Linux
hostname
دستور hostname برای نمایش یا تغییر نام میزبان (Hostname) سیستم استفاده می‌شود. نام میزبان یک شناسه‌ی منحصربه‌فرد برای دستگاه در شبکه است.
ساختار کلی:
hostname [option] [new_hostname]
گزینه‌های اصلی
| گزینه | توضیح | مثال |
|---|---|---|
-f | نمایش نام کامل (Fully Qualified Domain Name - FQDN). | hostname -f |
-i | نمایش آدرس IP مرتبط با نام میزبان. | hostname -i |
-I | نمایش همه آدرس‌های IP دستگاه (غیر از loopback). | hostname -I |
-s | نمایش نام کوتاه (بدون دامنه). | hostname -s |
-d | نمایش نام دامنه (Domain Name). | hostname -d |
مثال‌های عملی
-
نمایش نام میزبان:
hostnameخروجی:
my-server -
نمایش نام کامل (FQDN):
hostname -f
خروجی:
my-server.example.com -
نمایش همه‌ی آدرس‌های IP (برای اسکریپت‌ها):
hostname -I
خروجی:
192.168.1.100 10.0.0.5 -
تغییر نام میزبان (نیاز به
sudo):sudo hostname new-hostname
این تغییر موقت است و پس از ری‌استارت از بین می‌رود.
hostnamectl
دستور hostnamectl ابزاری مدرن از systemd است که برای مدیریت و نمایش نام میزبان و سایر اطلاعات سیستم استفاده می‌شود. این دستور در سیستم‌هایی که از systemd استفاده می‌کنند (اکثر توزیع‌های مدرن لینوکس) موجود است و اطلاعات دقیق‌تری از hostname ارائه می‌دهد.
ساختار کلی:
hostnamectl [option] [command]
مثال‌های عملی
-
نمایش اطلاعات کامل سیستم (شامل نام میزبان، سیستم‌عامل، هسته و معماری):
hostnamectl
خروجی:
Static hostname: my-server Icon name: computer-vm Chassis: vm Machine ID: a1b2c3d4e5f6... Boot ID: 1234567890abc... Virtualization: kvm Operating System: Ubuntu 24.04 LTS Kernel: Linux 6.8.0-35-generic Architecture: x86-64 -
تنظیم نام میزبان دائمی (نیاز به
sudo):sudo hostnamectl set-hostname new-hostname -
تنظیم نام میزبان با نام کامل (FQDN):
sudo hostnamectl set-hostname my-server.example.com -
تنظیم انواع مختلف نام میزبان:
sudo hostnamectl set-hostname --static new-hostname sudo hostnamectl set-hostname --pretty "My Server"
uptime
دستور uptime مدت زمانی را که سیستم روشن و در حال کار بوده است (Uptime) به همراه بار متوسط (Load Average) سیستم را نمایش می‌دهد.
ساختار کلی:
uptime [option]
خروجی نمونه:
10:30:15 up 2 days, 4:20, 3 users, load average: 0.15, 0.10, 0.05
بخش‌های خروجی
| بخش | توضیح |
|---|---|
10:30:15 | زمان فعلی سیستم. |
up 2 days, 4:20 | مدت زمان روشن‌بودن سیستم (۲ روز و ۴ ساعت و ۲۰ دقیقه). |
3 users | تعداد کاربران متصل به سیستم. |
load average: 0.15, 0.10, 0.05 | بار متوسط سیستم در ۱، ۵ و ۱۵ دقیقه‌ی اخیر. |
گزینه‌های اصلی
| گزینه | توضیح |
|---|---|
-p | نمایش Uptime به‌صورت قابل خواندن (مثل up 2 weeks, 3 days, 4 hours). |
-s | نمایش زمان شروع (Start Time) سیستم. |
-h | نمایش راهنما. |
مثال‌های عملی
-
نمایش Uptime به‌صورت پیش‌فرض:
uptime -
نمایش Uptime به‌صورت قابل خواندن:
uptime -p
خروجی:
up 2 days, 4 hours, 20 minutes -
نمایش زمان شروع سیستم:
uptime -s
خروجی:
2024-07-27 06:10:15
بار متوسط (Load Average)
بار متوسط نشان‌دهنده‌ی تعداد فرآیندهایی است که در حال انتظار برای استفاده از CPU یا I/O هستند. این عدد را به‌صورت زیر تفسیر می‌کنیم:
-
کمتر از ۱: سیستم بار کمی دارد.
-
برابر با ۱: سیستم کاملاً مشغول است (یک هسته).
-
بیشتر از ۱: سیستم در حال صف‌بندی درخواست‌هاست (می‌تواند خوب یا بد باشد بسته به تعداد هسته‌ها).
-
مقدار ایده‌آل: برابر با تعداد هسته‌های CPU.
lscpu
دستور lscpu اطلاعات دقیقی درباره‌ی پردازنده (CPU) سیستم نمایش می‌دهد. این اطلاعات از فایل /proc/cpuinfo و معماری‌های مختلف CPU استخراج می‌شود.
ساختار کلی:
lscpu [option]
خروجی نمونه:
Architecture: x86_64 CPU op-mode(s): 32-bit, 64-bit Address sizes: 39 bits physical, 48 bits virtual Byte Order: Little Endian CPU(s): 8 On-line CPU(s) list: 0-7 Vendor ID: GenuineIntel Model name: Intel(R) Core(TM) i7-8565U CPU @ 1.80GHz CPU family: 6 Model: 142 Thread(s) per core: 2 Core(s) per socket: 4 Socket(s): 1 Stepping: 11 CPU max MHz: 4600.0000 CPU min MHz: 400.0000 BogoMIPS: 3993.60 Virtualization: VT-x L1d cache: 128 KiB L1i cache: 128 KiB L2 cache: 1 MiB L3 cache: 8 MiB
بخش‌های کلیدی خروجی
| فیلد | توضیح |
|---|---|
| Architecture | معماری CPU (x86_64، aarch64، armv7l و ...). |
| CPU(s) | تعداد کل هسته‌های منطقی (Threads) پردازنده. |
| Model name | مدل پردازنده. |
| Thread(s) per core | تعداد Threadها به ازای هر هسته‌ی فیزیکی (Hyper-Threading). |
| Core(s) per socket | تعداد هسته‌های فیزیکی به ازای هر سوکت (Socket). |
| Socket(s) | تعداد سوکت‌های CPU. |
| CPU max/min MHz | حداکثر و حداقل فرکانس کاری CPU. |
| Virtualization | پشتیبانی از مجازی‌سازی (مانند VT-x یا AMD-V). |
| Cache | اندازه‌ی حافظه‌ی کش سطوح مختلف. |
گزینه‌های اصلی
| گزینه | توضیح |
|---|---|
-e | نمایش اطلاعات به‌صورت جدولی (Extended) برای هر هسته. |
-y | نمایش اطلاعات به‌صورت فشرده (مشابه /proc/cpuinfo). |
-p | نمایش اطلاعات قابل استفاده برای اسکریپت‌ها (Parsable). |
مثال‌های عملی
-
نمایش تعداد هسته‌های منطقی:
lscpu | grep "^CPU(s):" | awk '{print $2}'
خروجی:
8 -
نمایش اطلاعات هر هسته به‌صورت جدولی:
lscpu -eخروجی:
CPU NODE SOCKET CORE L1d:L1i:L2:L3 ONLINE MAXMHZ MINMHZ 0 0 0 0 0:0:0:0 yes 4600.0000 400.0000 1 0 0 1 1:1:1:0 yes 4600.0000 400.0000 ...
-
نمایش اطلاعات پردازنده به‌صورت فشرده:
lscpu -y(خروجی مشابه
/proc/cpuinfo)
lsmem
دستور lsmem اطلاعات دقیقی درباره‌ی حافظه (RAM) سیستم نمایش می‌دهد. این دستور در سیستم‌هایی که از systemd استفاده می‌کنند موجود است و اطلاعات حافظه را از فایل‌های /proc/meminfo و /sys/devices/system/memory استخراج می‌کند.
ساختار کلی:
lsmem [option]
خروجی نمونه:
RANGE SIZE STATE REMOVABLE BLOCK 0x0000000000000000-0x000000000fffffff 256M online yes 0 0x0000000010000000-0x000000001fffffff 256M online yes 1 ... 0x0000000100000000-0x000000023fffffff 5G online yes 16-31 Memory block size: 128M Total online memory: 8G Total offline memory: 0B
بخش‌های کلیدی خروجی
| فیلد | توضیح |
|---|---|
| RANGE | محدوده‌ی آدرس‌های حافظه. |
| SIZE | اندازه‌ی هر بلوک حافظه. |
| STATE | وضعیت حافظه (online یا offline). |
| REMOVABLE | آیا بلوک قابل حذف (Hot-Removable) است یا خیر. |
| BLOCK | شماره‌ی بلوک حافظه. |
| Memory block size | اندازه‌ی هر بلوک حافظه. |
| Total online memory | کل حافظه‌ی در دسترس سیستم. |
گزینه‌های اصلی
| گزینه | توضیح |
|---|---|
-s | نمایش خلاصه (Summary) از اطلاعات حافظه. |
-a | نمایش همه بلوک‌های حافظه، حتی offline. |
-b | نمایش اندازه‌ها به‌صورت بایت (Byte). |
-h | نمایش اندازه‌ها به‌صورت قابل خواندن برای انسان (Human-Readable). |
-n | نمایش شماره‌ی بلوک‌ها بدون جداکننده (برای اسکریپت‌ها). |
مثال‌های عملی
-
نمایش خلاصه‌ای از حافظه:
lsmem -sخروجی:
Memory block size: 128M Total online memory: 8G Total offline memory: 0B
-
نمایش اطلاعات حافظه به‌صورت قابل خواندن:
lsmem -h -
نمایش همه‌ی بلوک‌ها (شامل offline):
lsmem -a -
گرفتن کل حافظه‌ی سیستم (برای اسکریپت‌ها):
lsmem -s | grep "Total online memory" | awk '{print $4}'
خروجی:
8G
خلاصه و جدول مقایسه
| ابزار | کاربرد اصلی | اطلاعات کلیدی |
|---|---|---|
| uname | اطلاعات هسته و سیستم‌عامل | نسخه‌ی هسته، معماری، نام سیستم‌عامل |
| hostname | نمایش/تغییر نام میزبان | نام شبکه‌ای دستگاه (FQDN، IP) |
| hostnamectl | مدیریت جامع نام میزبان و اطلاعات سیستم | نام میزبان، سیستم‌عامل، هسته، معماری، مجازی‌سازی |
| uptime | نمایش زمان روشن‌بودن و بار متوسط سیستم | مدت زمان روشن‌بودن، تعداد کاربران، Load Average |
| lscpu | اطلاعات پردازنده | معماری، تعداد هسته‌ها، مدل، فرکانس، کش |
| lsmem | اطلاعات حافظه | اندازه‌ی بلوک‌ها، کل حافظه‌ی Online/Offline |
نکات کلیدی
-
uname -aسریع‌ترین راه برای دریافت خلاصه‌ای از اطلاعات سیستم است. -
hostnamectlبرای سیستم‌های مبتنی بر systemd کامل‌ترین اطلاعات را ارائه می‌دهد. -
بار متوسط (Load Average) در
uptimeنشان‌دهنده‌ی سلامت سیستم است. اگر از تعداد هسته‌های CPU بیشتر شود، سیستم در حال صف‌بندی درخواست‌هاست. -
lscpuوlsmemاطلاعات دقیق سخت‌افزاری را برای برنامه‌ریزی منابع و عیب‌یابی ارائه می‌دهند.
این محتوا کاملا رایگان توسط تیم کدلپر ترجمه شده و در اختیار شما کاربران عزیز قرار گرفته است، هر گونه کپی برداری برای مقاصد غیر رایگان و بدون ذکر منبع، مورد پیگیری قانونی قرار میگیرد.
ترجمه شده از منبع: منبع مستندات